Hukuk ve Teknolojinin Kesişiminde Akademik Şeffaflık
Akademik Dürüstlükte "Compliance by Design" Yaklaşımı
AI Statement, araştırmacıların ve akademisyenlerin çalışmalarında kullandıkları Yapay Zeka (AI) araçlarını şeffaf, standartlaştırılmış ve etik kurallara uygun bir şekilde beyan etmelerini sağlayan yeni nesil bir Legal Tech (Hukuk Teknolojileri) ürünüdür. Genesis Hukuk olarak, "sadece hukuki danışmanlık değil, teknolojik çözüm üretme" vizyonumuzun bir parçası olarak geliştirdiğimiz bu araç; akademik dünyada giderek büyüyen "AI kullanımının belirsizliği" sorununa net, uygulanabilir ve teknolojik bir çözüm sunmaktadır.
Akademik yayıncılığın geleceği, şeffaflık üzerine kuruludur. AI Statement, bu geleceği bugünden inşa etmek için tasarlanmış; hukuk, etik ve yazılım mimarisinin mükemmel bir sentezidir.
Meydan Okuma: Akademik "Kara Kutu" ve İdari Sorumluluk
Yapay zeka araçlarının (ChatGPT, Claude, Midjourney vb.) akademik araştırmalara entegrasyonu, büyük bir verimlilik sağlarken, ciddi etik ve hukuki gri alanlar yaratmıştır. Avrupa Birliği'nin Yapay Zeka Yasası (EU AI Act) kapsamında eğitim ve değerlendirme süreçleri "Yüksek Riskli" (High-Risk) alan olarak tanımlanırken, Türkiye'deki idari hukuk normları gereği de kurumlar, kullandıkları veya izin verdikleri teknolojilerin doğurduğu sonuçlardan sorumludur.
Standart Eksikliği ve Belirsizlik
Araştırmacılar, hangi aşamada (fikir bulma, veri analizi, redaksiyon vb.) yapay zeka kullandıklarını nasıl beyan edecekleri konusunda küresel bir standarda sahip değildir. "Yapay zeka desteği alınmıştır" gibi muğlak ifadeler, araştırmanın bilimsel güvenilirliğini zedelemekte ve "Black Box" (Kara Kutu) bilimi yaratma riski taşımaktadır.
İdari ve Etik Riskler
Eğitim kurumları için bu belirsizlik, sadece akademik bir sorun değil, bir yönetişim riskidir. Kurumlar, öğrenci ve akademisyenlerinin yapay zeka kullanımını denetleyemezlerse, olası intihal, veri ihlali veya telif davalarında "hizmet kusuru" ile karşı karşıya kalabilirler. Geleneksel atıf yöntemleri, algoritmik katkının doğasını ve sınırlarını ifade etmekte yetersiz kalmaktadır.
Genesis Çözümü: Şeffaflığı Kodlayan Mimari
Genesis Hukuk olarak, bu sorunu sadece bir "etik kural listesi" yayınlayarak değil, kuralları kullanıcı deneyiminin (UX) içine gömen ve "Human-in-the-loop" (İnsan Denetimi) ilkesini esas alan bir yazılım inşa ederek çözdük.
1. Yapılandırılmış Beyan Sihirbazı (Guided Wizard) ve Öz-Denetim
Proje, kullanıcılara "Hangi araç kullanıldı?", "Hangi aşamada kullanıldı?", "İnsan denetimi sağlandı mı?" gibi kritik soruları yönelten akıllı bir sihirbaz üzerine kurgulanmıştır. Bu yapı, araştırmacıyı sadece beyan vermeye değil, aynı zamanda etik bir öz-denetim (self-audit) sürecinden geçmeye yönlendirir. Bu sayede, "Otomasyon Yanlılığı" (Automation Bias) riski azaltılır ve araştırmacının sürecin sorumluluğunu (Accountability) üstlenmesi sağlanır.
2. Kanıtlanabilir Şeffaflık: Dinamik PDF Raporlama
Sistem, girilen verileri işleyerek uluslararası akademik standartlara uygun, profesyonel bir "AI Usage Statement" (Yapay Zeka Kullanım Beyanı) PDF'i oluşturur. Bu belge, sadece bir ek değil, aynızamanda kurumlar için denetlenebilir bir kanıt (audit trail) niteliği taşır. pdf-customization-dialog modülümüz sayesinde kullanıcılar, raporlarını kurumlarının görsel kimliğine veya yayın formatına göre özelleştirebilirler.
3. KVKK ve GDPR Uyumlu "Privacy by Design" Altyapı
Bir hukuk stüdyosu olarak, aracın kendisinin de veri güvenliği standartlarına uyması bizim için opsiyonel değil, zorunludur. Eğitim hukuku çalışmalarımızda vurguladığımız "Privacy by Design" ilkesi gereği, AI Statement kullanıcı verilerini anonimleştirme ve veri minimizasyonu ilkelerine sadık kalarak işler. Hassas araştırma verileri asla sunucularımızda işlenmez; işlem tamamen istemci tarafında (client-side) güvenli bir şekilde yürütülür.
Kurumsal Yönetişim ve Yasal Güvence
AI Statement, eğitim kurumlarının "Bütüncül Etik Pusula" stratejilerinin teknolojik ayağını oluşturur. Kurumlar bu aracı kullanarak şu üç temel ilkeyi hayata geçirir:
Şeffaflık (Transparency): Yapay zeka kullanımının açıkça ve standart bir dille beyan edilmesi.
Hesap Verebilirlik (Accountability): Araştırmacının, yapay zeka çıktısını doğruladığını ve sorumluluğunu aldığını "dijital imza" ile taahhüt etmesi.
Dürüstlük (Integrity): "Yetkisiz yardım alma" şüphesini ortadan kaldırarak akademik dürüstlüğün korunması.
Teknik Yetkinlikler ve Araç Seti
AI Statement projesi, Genesis Hukuk'un yazılım geliştirme kapasitesinin somut bir örneğidir:
Modern Tech Stack: React, TypeScript ve Vite ile geliştirilen, yüksek performanslı ve güvenli bir istemci mimarisi.
Modüler Bileşen Yapısı: Gelecekteki regülasyonlara (örneğin AB Yapay Zeka Yasası - EU AI Act) hızlıca adapte olabilen esnek kod tabanı.
Akıllı Paylaşım (Share Ops): Oluşturulan beyanların dijital akademik kimliklerle (ORCID vb. entegrasyon vizyonuyla) kolayca paylaşılabilmesi.
Çoklu Dil Desteği: Küresel akademik camiaya hitap eden Türkçe ve İngilizce arayüz.
Sonuç: Güvenin Dijital İmzası
AI Statement, Genesis Hukuk'un "Innovative Authority" kimliğinin bir yansımasıdır. Biz, regülasyonun arkasından gitmiyor; regülasyon teknolojilerini (RegTech) bizzat üreterek hukukun uygulanabilirliğini kolaylaştırıyoruz.
Bu araç ile araştırmacılar, çalışmalarının özgünlüğünü ve etik duruşlarını kanıtlarken; akademik kurumlar da yapay zeka kullanımı konusunda standart bir denetim ve risk yönetimi mekanizmasına kavuşmuş olurlar. AI Statement, akademik dürüstlüğün dijital çağdaki yeni imzasıdır.